Kto jest na banknocie 50 zł? Historia i ciekawostki

Na współczesnym banknocie 50 zł zobaczysz portret króla Kazimierza III Wielkiego. W czasach PRL na tym nominale widniał generał Karol Świerczewski, a w 2006 roku pojawiła się wyjątkowa emisja kolekcjonerska z Janem Pawłem II. Poznaj szczegółową historię i ciekawostki związane z tym popularnym pieniądzem.

Kim znajduje się na banknocie 50 zł?

Obecny wzór banknotu 50-złotowego, będący w powszechnym obiegu od 1995 roku, przedstawia króla Kazimierza III Wielkiego – jednego z najwybitniejszych władców średniowiecznej Polski. Jego panowanie przypadło na lata 1333–1370 i przyniosło krajowi znaczący rozwój gospodarczy oraz kulturalny. Na rewersie nominału widnieje orzeł z pieczęci majestatycznej monarchy, a całość utrzymana jest w niebieskiej tonacji.

Portret króla na niebieskim banknocie to element szerszej serii władców Polski zdobiących poszczególne nominały. Poniższe zestawienie pokazuje, jakie postacie historyczne możemy znaleźć na banknotach po denominacji:

Najwyższy jak dotąd nominał – 500 zł – z podobizną Jana III Sobieskiego trafił do obrotu w lutym 2017 roku.

Historia banknotu 50 zł z okresu PRL

Zanim do portfeli Polaków trafił wizerunek Kazimierza Wielkiego, na pięćdziesięciozłotowych banknotach przez wiele lat figurował generał Karol Świerczewski. Był on postacią silnie związaną z władzą komunistyczną i zasłużoną dla ówczesnego ustroju. Nominał ten doczekał się aż pięciu emisji, a pierwsza z nich – choć nosiła pamiątkową datę 9 maja 1945 roku – realnie pojawiła się w obiegu 25 listopada 1975 roku. Upamiętniała w ten sposób 30. rocznicę zakończenia II wojny światowej.

Awers banknotu prezentował portret generała, natomiast na rewersie umieszczono przednią stronę Orderu Krzyża Grunwaldu – wysokiego odznaczenia wojskowego PRL. Był to całkowicie nowy projekt, który zastąpił starszą wersję pięćdziesięciozłotówki z 1 lipca 1948 roku. Tamtą, autorstwa Wacława Borowskiego, zdobił wizerunek rybaka, a oba wzory funkcjonowały równolegle aż do 30 czerwca 1978 roku.

Nominał 50 zł z okresu PRL przeszedł przez pięć emisji, a jego pierwsza data – 9 maja 1945 – była symbolicznym ukłonem w stronę zakończenia II wojny światowej, choć fizycznie trafił do obiegu dopiero w listopadzie 1975 roku.

Kolekcjonerski banknot 50 zł z Janem Pawłem II

16 października 2006 roku, dokładnie w 28. rocznicę wyboru Karola Wojtyły na papieża, Narodowy Bank Polski wyemitował pierwszy w historii kraju banknot kolekcjonerski. Był to nominał 50 zł upamiętniający postać Jana Pawła II. Całkowity nakład tej wyjątkowej emisji wyniósł 2 000 000 sztuk.

Na przedniej stronie banknotu centralne miejsce zajmował wizerunek Papieża z pastorałem, a w tle widniał fragment globu ziemskiego z kontynentami: Ameryką, Europą i Afryką. Obok umieszczono skrzyżowane klucze symbolizujące władzę papieską oraz datę pontyfikatu: 16.X.1978 – 2.IV.2005. Rewers ukazywał scenę hołdu oddawanego prymasowi Stefanowi Wyszyńskiemu podczas mszy inaugurującej pontyfikat, a także dewizy obu duchownych: „Totus Tuus” (cały Twój) oraz „Soli Deo” (Samemu Bogu). W dolnej części znalazł się też kontur klasztoru na Jasnej Górze. Banknot ten nigdy nie wszedł do powszechnego obiegu i od początku pełnił funkcję pamiątkową.

Pierwszym polskim banknotem kolekcjonerskim był nominał 50 zł z wizerunkiem Jana Pawła II, wyemitowany w nakładzie 2 milionów egzemplarzy 16 października 2006 roku.

Jak sprawdzić autentyczność banknotu 50 zł?

Narodowy Bank Polski od lat przypomina, że weryfikacja gotówki może opierać się na czterech prostych krokach: „dotknij, popatrz, przechyl i sprawdź”. Dzięki nim każdy może szybko ocenić, czy trzymany pieniądz jest oryginalny, bez użycia specjalistycznego sprzętu.

W przypadku niebieskiego nominału 50 zł szczególnie ważne są zabezpieczenia oparte na farbie zmiennej optycznie. Tuż obok portretu króla umieszczono ukoronowaną literę „K”, której kolor płynnie przechodzi z zielonego w niebieski (w starszych wersjach – z różowego w oliwkowozielony) w zależności od kąta patrzenia. Pod nią kryje się efekt kątowy – w zależności od nachylenia ujrzysz tam koronę lub cyfry „50”.

Wystarczy też spojrzeć na banknot pod światło, by dostrzec pionową nitkę zabezpieczającą z oznaczeniem nominału „50” i skrótem „ZŁ”, widocznymi również w odbiciu lustrzanym. Łącznie na 50-złotowym banknocie umieszczono siedem zabezpieczeń, z czego jedno ma charakter utajniony i ujawnia się wyłącznie w promieniowaniu UV. Metoda czterech kroków rozpisana przez NBP prezentuje się następująco:

• Dotknij – wyczuj pod palcami wypukłości nominału i godła.
• Popatrz – obejrzyj banknot pod światło, by zobaczyć nitkę zabezpieczającą.
• Przechyl – sprawdź zmianę kolorów na literze „K” i efekt kątowy.
• Sprawdź – przyjrzyj się elementom widocznym tylko w świetle UV.

Choć coraz więcej transakcji odbywa się bezgotówkowo, podstawowa znajomość tych cech pozwala uniknąć przykrych niespodzianek przy przyjmowaniu pieniędzy fizycznych. Pamiętaj, że posługiwanie się podrobionym banknotem, nawet otrzymanym nieświadomie, może skutkować odpowiedzialnością karną – od grzywny po karę pozbawienia wolności.